Nếu mỳ Quảng là lời chào nồng hậu của đất Quảng thì Cao lầu chính là một niềm kiêu hãnh của ẩm thực miền Trung. Dù có nguồn gốc từ Hội An, nhưng Cao lầu đã sớm trở thành một phần linh hồn không thể tách rời trong thực đơn của những người yêu ẩm thực khi ghé thăm Đà Nẵng.
Hôm nay, hãy cùng Tôi yêu Đà Nẵng khám phá món ăn được mệnh danh là báu vật ẩm thực này, nơi mà mỗi sợi mỳ đều kể một câu chuyện về lịch sử, văn hóa và sự kỳ công của con người xứ Quảng.
Nguồn gốc và lịch sử của món ăn
Mì Cao lầu xuất hiện từ thế kỷ 17, thời kỳ cảng thị Hội An phát triển sầm uất với sự giao thoa của nhiều thương nhân Nhật Bản và Trung Hoa. Mặc dù có ảnh hưởng từ văn hóa ẩm thực nước ngoài, Cao lầu vẫn được xem là món ăn mang đậm bản sắc riêng của người dân phố Hội.
Giếng cổ Bá Lễ
Điều khiến cao lầu Hội An trở nên độc nhất vô nhị chính là giếng cổ Bá Lễ, nguồn nước kỳ diệu nằm ngay trong lòng phố cổ. Theo người dân địa phương, chỉ có nước từ giếng này mới tạo nên sợi mì cao lầu đúng chuẩn với độ dai mềm đặc biệt, thoảng hương tro nhẹ nhàng.
Giếng cổ Bá Lễ là một giếng cổ có tuổi đời hàng trăm năm, nằm khuất trong một con hẻm nhỏ trên đường Trần Hưng Đạo, phường Minh An, thành phố Hội An. Nước giếng nổi tiếng vì sự trong mát, tinh khiết và không bị chua, là nguồn nước ngầm đặc biệt cần thiết cho quy trình chế biến cao lầu truyền thống.
Tro củi từ đảo Cù Lao Chàm
Một yếu tố độc đáo khác làm nên cao lầu chính là tro củi từ đảo Cù Lao Chàm. Người dân Hội An thu lượm củi từ cây cối trên đảo Cù Lao Chàm, đốt lấy tro, sau đó hòa tro này vào nước để ngâm gạo.
Nước tro này không chỉ giúp gạo có độ dẻo đặc biệt mà còn tạo nên màu nâu nhạt đặc trưng và mùi thơm thoang thoảng khác lạ cho sợi mì. Đây là phương pháp truyền thống được lưu truyền qua nhiều thế hệ, thể hiện sự tỉ mỉ và tâm huyết của người Hội An với món ăn đặc sản quê hương.
Điểm nội bật của món Cao Lầu Hội An
Sợi Mì Cao Lầu – Linh Hồn Của Món Ăn
Khác với mọi loại mì khác, sợi mì Cao Lầu có những đặc điểm riêng biệt:
Màu sắc: Không vàng nghệ như mì Quảng, sợi mì cao lầu có màu nâu nhạt tự nhiên, đến từ quá trình ngâm gạo trong nước tro.
Độ dai mềm: Sợi mì dày hơn mì Quảng một chút, có độ dai đặc trưng nhưng vẫn mềm mại khi ăn. Khi nhai, bạn sẽ cảm nhận được sự giòn nhẹ ở bề mặt và độ mềm dẻo bên trong, sự kết hợp hoàn hảo khó tìm thấy ở loại mì nào khác.
Hương vị: Thoảng nhẹ mùi tro đặc trưng, không hăng hay khó chịu mà tạo nên một lớp hương thơm tinh tế, làm nền cho các hương vị khác.
Quy trình chế biến mì Cao Lầu:
Để làm nên một tô Cao Lầu đúng vị Hội An, khâu chế biến thịt xíu và nước nhưn giữ vai trò quan trọng không kém sợi mì đặc trưng. Thịt thường được chọn là nạc dăm, thịt đùi hoặc ba chỉ, cắt miếng theo thớ dài để khi chín có thể thái lát ngang, tạo độ mềm và đẹp mắt. Hành và tỏi được giã nhuyễn, vắt lấy nước cốt để ướp thịt, phần xác giữ lại để phi tạo mùi thơm.
Thịt sau khi sơ chế được ướp cùng ngũ vị hương, nước tương, đường, muối, hạt nêm, tiêu và một ít dầu màu điều để tạo sắc nâu đỏ đặc trưng. Thịt cần thời gian ướp đủ lâu, ít nhất vài giờ hoặc để qua đêm, nhằm giúp gia vị thấm sâu, khi chế biến sẽ dậy mùi và đậm đà hơn.
Khi nấu, thịt được cho vào chảo dầu nóng, chiên nhanh cho xém vàng các mặt rồi vớt ra. Phần dầu còn lại dùng để phi thơm xác hành tỏi, sau đó cho thịt trở lại nồi, đổ toàn bộ phần nước ướp cùng nước hầm xương hoặc nước lạnh vừa ngập. Nồi thịt được đun sôi rồi hạ nhỏ lửa, xíu chậm để thịt mềm dần, lên màu đẹp và phần nước keo lại. Trong quá trình xíu, thịt được trở mặt để thấm đều và không bị khô.
Sau khoảng 40–50 phút, khi thịt đạt độ mềm và đậm vị, người nấu sẽ chắt riêng một phần nước xíu sánh, mặn ngọt hài hòa để làm nước nhân chan cao lầu. Phần nước này không nhiều như nước dùng phở hay bún, mà chỉ vừa đủ áo sợi mì, tạo độ thấm và mùi vị đặc trưng cho món ăn. Thịt sau đó được để nguội rồi thái lát mỏng.
Sợi cao lầu, nếu là loại khô, cần được ngâm cho nở rồi trụng nhanh trong nước sôi để đạt độ mềm nhưng vẫn giữ được độ dai giòn. Sợi tươi chỉ cần hấp hoặc trụng nóng. Đi kèm là ram cao lầu hình vuông được chiên phồng, giòn rụm. Rau ăn kèm gồm giá đỗ trụng sơ, rau húng, cải con, xà lách – những loại rau quen thuộc của xứ Quảng.
Khi trình bày, giá đỗ được cho xuống đáy tô, tiếp đến là sợi cao lầu, thịt xíu thái lát, chan nước nhưn, thêm ram chiên và rau sống. Người ăn có thể nêm nếm thêm tương ớt Hội An, ớt xiêm xanh và vắt chút chanh để cân bằng vị béo, mặn và hương thơm của món ăn.
Hương Vị Và Cách Thưởng Thức
Khi đặt một bát Cao lầu lên bàn, bạn sẽ thấy đây là một bức tranh đa sắc thái. Màu vàng của mỳ, màu nâu của thịt, xanh mướt của rau sống và điểm xuyến những miếng ram.
Hương Vị Độc Bản
Cao lầu không có nhiều nước dùng như mỳ Quảng. Nước sốt chỉ được chan xăm xắp ở đáy bát. Khi ăn, bạn sẽ cảm nhận được vị ngọt mặn hài hòa của thịt xá xíu, mùi thơm của thảo mộc quyện trong nước sốt và đặc biệt là cảm giác dai sần sật, hơi cứng của sợi mỳ một trải nghiệm hoàn toàn khác biệt với sự mềm mại thường thấy của các món mỳ Việt.
Cách Ăn Như Thế Nào Là Ngon Nhất?
-
Trộn đều: Phải trộn thật kỹ để nước xíu thấm vào từng sợi mỳ khô.
-
Rau sống: Cao lầu sẽ trở nên giản đơn nếu thiếu rau sống. Rau sống phải có đủ loại, đặc biệt là rau đắng và húng lủi để át đi độ béo của thịt.
-
Ớt rim và chanh: Thêm một chút ớt rim cay nồng đặc trưng miền Trung và một lát chanh tươi để kích thích vị giác.
-
Bánh tráng nướng: Bẻ nhỏ miếng bánh tráng nướng giòn rụm vào bát để tạo thêm độ phong phú cho kết cấu món ăn.
Những địa chỉ Cao Lầu nên thử tại Hội An
Để hành trình du lịch thêm trọn vẹn, đừng bỏ lỡ những tọa độ sau:
-
Nhà hàng Giếng Bá Lễ (45/51 Trần Hưng Đạo, Hội An): Được đặt tên theo giếng Bá Lễ và là nơi giếng cổ nổi tiếng nhất Hội An
-
Cao lầu Ông Lâu (28 Thái Phiên, Hội An): Nổi tiếng với nước xíu đậm đà và rau sống tươi ngon.
-
Cao lầu và cơm gà Hội An Phúc (11 Phan Chu Trinh, Hội An): Một địa chỉ quen thuộc của người dân địa phương giá cả rất phải chăng.
KẾT LUẬN
Cao lầu không chỉ đơn thuần là sự kết hợp của bột gạo và thịt heo, nó là biểu tượng cho sự giao thoa văn hóa giữa Việt – Nhật – Hoa trong dòng chảy lịch sử đầy biến động của miền Trung.
Hãy dành thời gian để ngồi tại một quán cao lầu nhỏ bé giữa lòng phố cổ, cảm nhận không khí yên bình, giao lưu với người dân địa phương thân thiện, và để từng sợi mì dai mềm, từng lát thịt xíu thơm ngon kể cho bạn nghe câu chuyện về Hội An, thành phố đáng yêu nhất Việt Nam.
Cho dù bạn là người yêu ẩm thức văn hóa, hay đơn giản chỉ là một tín đồ của món ăn ngon, cao lầu Hội An chắc chắn sẽ không làm bạn thất vọng. Đây không chỉ là một bữa ăn, mà là một trải nghiệm văn hóa đích thực, là cách tốt nhất để hiểu thêm về vùng đất và con người nơi đây. Hãy đến Hội An, thưởng thức cao lầu và tự mình cảm nhận tại sao món ăn này lại được ca ngợi đến vậy.
Hãy để Tôi yêu Đà Nẵng trở thành một phần trong hành trình khám phá ẩm thực Đà Nẵng của bạn, nơi mỗi hương vị đều kể một câu chuyện, mỗi món ăn đều mang trong mình bản sắc văn hóa độc đáo của vùng đất này.
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?
Feedback của bạn giúp chúng tôi cải thiện nội dung tốt hơn.