Giữa mênh mông sóng biển của quần đảo Cù Lao Chàm, lại có một công trình nhỏ bé nhưng ẩn chứa chiều sâu lịch sử đáng kinh ngạc: giếng cổ Cù Lao Chàm. Được xây dựng bởi người Chăm Pa từ hơn 200 năm trước, giếng nước ngọt này không chỉ là nguồn sống của cư dân trên đảo qua bao thế hệ mà còn là điểm dừng chân của những thương thuyền quốc tế trên con đường tơ lụa trên biển. Hơn thế nữa, giếng còn gắn liền với những huyền thoại dân gian đặc sắc mà đến nay vẫn thu hút hàng nghìn du khách tới tham quan mỗi năm.
Giếng Cổ Cù Lao Chàm Ở Đâu? Cách Di Chuyển Đến Nơi
Giếng cổ Cù Lao Chàm hay còn gọi là giếng Xóm Cấm hoặc giếng cổ Champa, tọa lạc tại ngã ba đường bê tông thuộc khu dân cư xóm Cấm, thôn Bãi Làng, xã Tân Hiệp, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam (nay là Đà Nẵng mới). Từ khu di tích khảo cổ Bãi Làng, bạn chỉ mất khoảng 300m là đến nơi. Đây là một trong những điểm đến không thể bỏ qua khi du lịch Cù Lao Chàm.
Để đến được giếng cổ, du khách cần di chuyển ra đảo từ cảng Cửa Đại, Hội An, cách trung tâm thành phố Đà Nẵng khoảng 30km.
Lịch Sử và Nguồn Gốc Giếng Cổ Champa
Giếng cổ trong dòng chảy văn hóa Chăm Pa
Theo lời kể của các bậc cao niên tại thôn Bãi Làng, Cù Lao Chàm xưa kia là nơi sinh sống của người Chăm Pa, một dân tộc có nền văn minh rực rỡ tại miền Trung Việt Nam. Chính người Chăm là những người đầu tiên tìm ra mạch nước ngọt quý giá giữa biển khơi và xây dựng nên chiếc giếng này.
Kỹ thuật đào giếng của người Chăm rất đặc biệt: họ xác định đúng mạch nước ngầm, đào đến độ sâu phù hợp, sau đó xếp gạch chồng khít lên nhau theo hình ống tròn mà không dùng bất kỳ loại vữa kết dính nào. Chính nhờ những khe hở tự nhiên giữa các lớp gạch mà nước từ lòng đất có thể tự do thấm vào giếng, tạo nên nguồn nước luôn dồi dào và trong mát quanh năm.
Cho đến nay, các nhà nghiên cứu vẫn chưa xác định được niên đại chính xác của công trình. Tuy nhiên, qua so sánh với các loại hình giếng Chăm Pa ở các địa điểm khác, giới chuyên môn ước tính giếng xóm Cấm đã tồn tại hơn 200 năm. Năm 2006, giếng cổ Cù Lao Chàm chính thức được công nhận là Di tích cấp Quốc gia, một sự khẳng định xứng đáng cho giá trị lịch sử và văn hóa vô giá của công trình này.
Kiến Trúc Độc Đáo Của Giếng Cổ Cù Lao Chàm
Đặc điểm hình dáng và kết cấu
Nhìn từ trên cao, giếng cổ Champa nổi bật với thiết kế hài hòa giữa đường cong và đường thẳng: thành giếng hình tròn, lòng giếng hình ống tròn, nền giếng hình vuông.
Lòng giếng được xây theo kiểu gạch tô vữa vôi theo dạng “vành khăn” – kỹ thuật đặc trưng của nghề làm giếng Chăm Pa. Trải qua thời gian, người dân địa phương đã cải tạo thêm một ít gạch vữa xi măng phía trên thành giếng để gia cố độ bền, nhưng về cơ bản những nét kiến trúc Chăm nguyên bản vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn.
Những Huyền Thoại Xung Quanh Giếng Cổ Champa
Giếng “thoát ế” – huyền thoại tình duyên nổi tiếng nhất
Trong tất cả những câu chuyện được lưu truyền về giếng cổ Cù Lao Chàm, huyền thoại được nhắc đến nhiều nhất, và cũng được du khách thực nghiệm nhiều nhất chính là chuyện uống nước giếng để thoát ế.
Người dân trên đảo tin rằng, bất cứ ai đến đây uống nước từ giếng cổ Champa đều sẽ sớm tìm được người bạn đời. Nhiều hướng dẫn viên du lịch kể rằng không ít du khách, đặc biệt là các bạn trẻ độc thân, sau khi nghe câu chuyện này đã hào hứng xếp hàng múc nước và uống ngay tại chỗ.
Bên cạnh đó, cũng có những truyền thuyết liên quan đến chuyện con cái: những người hiếm muộn nếu đến đây uống nam 7 ngụm, nữ 9 ngụm nước giếng sẽ sớm có tin vui. Dù không ai có thể kiểm chứng hiệu nghiệm của những câu chuyện dân gian này, nhưng chính sự huyền bí và thú vị của chúng đã góp phần tạo nên sức hút đặc biệt của giếng cổ đối với mọi thế hệ du khách.
Nước giếng chữa say sóng
Một huyền thoại phổ biến khác là nước giếng có thể chữa say sóng. Theo lời truyền của người dân Cù Lao Chàm, các thương gia xưa sau những chuyến hải trình dài ngày thường ghé đảo, uống nước từ giếng cổ và khỏi say sóng, tiếp tục hành trình buôn bán thuận lợi.
Người dân địa phương còn có một bài thuốc dân gian kết hợp: đem nước giếng cổ nấu cùng một loại lá rừng đặc biệt chỉ người bản địa mới biết, người bị say sóng uống vào sẽ nhanh chóng hồi phục. Đây cũng là lý do mà giếng xóm Cấm được coi là biểu tượng sức khỏe của cư dân trên đảo.
Giếng thiêng trong đời sống tâm linh
Vượt qua vai trò là nguồn cung cấp nước sinh hoạt, giếng cổ Cù Lao Chàm còn có vị trí quan trọng trong đời sống tâm linh của người dân thôn Bãi Làng. Mỗi dịp đầu năm, người dân tổ chức lễ tạ ơn và cầu mong một năm mới an khang, thuận hòa, mưa thuận gió hòa. Nước giếng được dùng trong nhiều nghi lễ truyền thống, thể hiện sự kính trọng đối với công trình mà tổ tiên để lại.
Kết hợp tham quan các điểm lân cận
Vì giếng cổ nằm ngay trong khu vực thôn Bãi Làng, du khách có thể kết hợp tham quan nhiều điểm du lịch hấp dẫn khác trong cùng một buổi như:
Khu di tích khảo cổ Bãi Làng cách giếng khoảng 300m là điểm bắt đầu lý tưởng. Tiếp theo, Bảo tàng biển Cù Lao Chàm , nơi lưu giữ nhiều hiện vật liên quan đến lịch sử hàng hải và đời sống ngư dân cũng là điểm không nên bỏ lỡ. Ngay sát giếng còn có một cửa hàng bán bánh ít gai, lá khô rừng và đặc sản Cù Lao Chàm, là nơi bạn có thể mua quà về cho người thân.
Buổi chiều, bạn có thể kết hợp tắm biển tại bãi Chồng, bãi Ông, bãi Xếp,… hoặc đăng ký trải nghiệm lặn ngắm san hô, một trong những khu bảo tồn biển có đa dạng sinh học cao nhất Việt Nam.
Giếng Cổ Cù Lao Chàm – Di Sản Sống Cần Được Gìn Giữ
Giếng cổ Champa không chỉ là một chiếc giếng thông thường. Đó là chứng nhân lịch sử của một nền văn minh đã tồn tại và để lại dấu ấn sâu đậm trên mảnh đất này. Đó là cầu nối giữa quá khứ huy hoàng của thương cảng Hội An với hiện tại, giữa văn hóa Chăm Pa với đời sống người Việt hôm nay.
Đến với giếng cổ Cù Lao Chàm, bạn không chỉ đơn thuần là “check-in” một địa danh nổi tiếng. Bạn đang chạm tay vào một phần ký ức của vùng đất này, nơi giao thoa giữa văn hóa Chăm Pa và người Việt, giữa huyền thoại dân gian và lịch sử hàng hải. Dù bạn tin hay không vào câu chuyện “thoát ế” hay nước chữa say sóng, một ngụm nước mát lành từ giếng cổ giữa trưa hè ở Cù Lao Chàm vẫn là trải nghiệm khó quên – thanh mát, bình dị và đậm chất hồn quê biển đảo.
Nếu bạn đang lên kế hoạch du lịch Hội An hay khám phá vùng biển miền Trung, đừng bỏ lỡ hành trình ra đảo Cù Lao Chàm và ghé thăm giếng cổ Champa, nơi mà chỉ một ngụm nước thôi, bạn đã uống cả trăm năm lịch sử.
Và nếu bạn là người yêu thích thích du lịch cùng như muốn biết thêm về văn hóa của từng miền thì đừng bỏ lỡ qua điểm đến này khi ghé đến Đà Nẵng.
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?
Feedback của bạn giúp chúng tôi cải thiện nội dung tốt hơn.